Muzyka to też produkt

Powstanie muzyki wiąże się z pracą twórców, wykonawców i producentów. Wszystkim osobom i podmiotom zaangażowanym w jej stworzenie, zgodnie z prawem, i jak w przypadku każdego innego efektu pracy, należy się stosowne wynagrodzenie. Związane jest ono nie tylko z wytworzeniem owego produktu, ale i jego dalszym, komercyjnym wykorzystywaniem przez inne osoby, instytucje i przedsiębiorstwa.

Ustawa o ochronie praw autorskich i praw pokrewnych z 4 lutego 1994 r. mówi, iż „w przypadku nadawania, reemitowania lub odtwarzania wprowadzonego do obrotu fonogramu lub wideogramu, producentowi przysługuje prawo do stosownego wynagrodzenia”. Każdy podmiot gospodarczy, wykorzystujący w swojej działalności fonogramy i wideogramy, zobligowany jest do odprowadzania opłat z tytułu ich eksploatacji do Organizacji Zbiorowego Zarządzania, reprezentujących twórców, wykonawców i producentów. Jedną z takich organizacji jest Związek Producentów Audio Video. Nie przestrzeganie obowiązujących przepisów jest ścigane i wiąże się z groźbą pociągnięcia do odpowiedzialności prawnej.

Kto musi płacić, i dlaczego akurat ja?

Każda działalność gospodarcza odtwarzająca utwory muzyczne lub umilająca muzyką czas swoim klientom muszą uzyskać wcześniej zgodę na jej odtwarzanie. Dotyczy to również organizatorów wydarzeń specjalnych, takich jak bale, widowiska, imprezy sportowe i masowe. W każdym z tych przypadków muzyka spełnia bardzo ważną rolę w działalności danych podmiotów. Przyciąga klientów i tworzy wyjątkową atmosferę lokalu. Trudno sobie wyobrazić bar, restaurację, a tym bardziej dyskotekę pozbawioną miłej dla ucha melodii.

Jedynym wyjątkiem, kiedy jesteśmy zwolnieni z opłat na rzecz organizacji takich jak ZPAV są imprezy o charakterze czysto prywatnym, takie jak urodziny czy wesela. Jeśli organizowane są przez samych zainteresowanych, i nie mają charakteru komercyjnego, to nie jesteśmy zobligowani do popisywania umów z uprawnionymi Organizacjami Zbiorowego Zarządzania.

Za muzykę trzeba uiszczać stosowne opłaty, jeśli odtwarza się ją w miejscach publicznych, niezależnie od nośnika czy źródła. Może nim być radio, TV, CD, DVD oraz mp3.

Komu należą się opłaty, i jakie konsekwencje mogą spotkać niepłacących?

Na terenie Polski działa kilka instytucji uprawnionych do pobierania opłat za publiczne odtwarzanie muzyki - Związek Producentów Audio Video (ZPAV), reprezentujący prawa producentów, Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych (ZAiKS), chroniący prawa autorów oraz stowarzyszenia STOART i SAWP, dbające o interesy samych artystów i wykonawców. Wymienione instytucje, nazywane Organizacjami Zbiorowego Zarządzania (OZZ), reprezentują osoby i podmioty, które mają wkład w tworzenie utworów muzycznych. OZZ ułatwiają rozliczanie się podmiotów pobierając opłaty w imieniu każdej z grup.

Jeśli kontrola ZPAV lub innej tego typu organizacji, wykryje podmiot nie posiadający stosownej umowy i nie wnoszący opłat, jego właściciel będzie zobowiązany bezzwłocznie uregulować wszelkie należności, wynikające z tego tytułu, od momentu rozpoczęcia działalności. Jeśli właściciel uchyla się od zapłaty, może zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Za złamanie ustawy może grozić kara ograniczenia lub pozbawienia wolności do lat 3, w przypadku właścicieli lokali, w których muzyka jest tylko elementem towarzyszącym (czyli nie stanowi stałego źródła dochodu). Natomiast w miejscach, gdzie muzyka stanowi podstawę działalności (np. szkoła tańca, aerobic, dyskoteka, klub) – kara pozbawienia wolności może mieć wymiar od 6 miesięcy nawet do 5 lat.

Jak uzyskać zgodę na legalne odtwarzanie muzyki?

Podpisanie stosownej umowy ze ZPAV, regulującej wysokość i zasady wnoszenia opłat, jest bardzo proste. Można zgłosić się do jednego z regionalnych przedstawicieli ZPAV lub samemu obliczyć wysokość opłat, korzystając z tabeli znajdującej się na stronie ZPAV.pl. Następnie trzeba wypełnić formularza umowy generalnej i wysłanie go do ZPAV. W zależności od charakteru działalności, opłaty uiszczane są miesięcznie lub jednorazowo. Opłaty za odtwarzanie muzyki stanowią koszt uzyskania przychodów.

Agnieszka Kamińska