Mediacja w sprawach cywilnych i gospodarczych

Mediacja była dotychczas dopuszczalna w postępowaniu karnym i przed sądami administracyjnymi. Teraz doczekaliśmy się mediacji w sprawach cywilnych. Oczywiście zawsze można próbować rozstrzygać takie spory polubownie, zanim sprawa trafi do sądu. Szybkość postępowania jest szczególnie ważna dla przedsiębiorców, dla których długi proces sądowy może de facto oznaczać plajtę.

W jakich sprawach

Mediacja w postępowaniu cywilnym będzie mogła być stosowana we wszelkich sprawach, w których może zostać zawarta ugoda przed sądem (ugoda jest niedozwolona m.in. w sprawach z zakresu ochrony konkurencji). Tak więc mediacja będzie mogła być stosowana zarówno w klasycznych sprawach cywilnych, dotyczących np. ochrony własności czy wykonywania umów, jak również w sprawach rodzinnych i gospodarczych. Mediacja jest zawsze dobrowolna, jednak może do niej dojść nie tylko z inicjatywy stron, ale również sądu.

Strony, które zamierzają skorzystać z mediacji, muszą zawrzeć umowę, która będzie określać w szczególności przedmiot mediacje i osobę mediatora albo sposób wyboru mediatora. Strony postępowania cywilnego mogą również zostać skierowane do mediacji przez sąd – nie ma tu jednak żadnego przymusu.

Z sądu do mediatora

Mediatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych i korzystająca w pełni z praw publicznych. Nie może nim być sędzia – z wyjątkiem sędziów w stanie spoczynku. Może więc, ale nie musi, być to osoba z listy stałych mediatorów czy z ośrodka mediacyjnego. Mediacja jest prowadzona z zachowaniem poufności – mediator nie będzie mógł być przesłuchany jako świadek w postępowaniu cywilnym na okoliczność faktów, o których dowiedział się w trakcie mediacji (chyba, że obie strony zwolnią go z obowiązku zachowania tajemnicy). Mediacja zostanie wszczęta w momencie doręczenia mediatorowi wniosku o przeprowadzenie mediacji. Ugoda zawarta przed mediatorem podlega zatwierdzeniu przez sąd i ma moc prawną ugody zawartej przed sądem.

Koszty mediacji

Zanim strony przystąpią do mediacji w sprawie cywilnej lub gospodarczej, będą musiały ustalić z mediatorem wysokość wynagrodzenia, chyba że zgodzi się on na darmowy przeprowadzenie mediacji. Stawka podstawowa wynagrodzenia mediatora będzie wynosić 1/4 wpisu sądowego, właściwego dla danego rodzaju spraw. Jeśli jednak mediacja dojdzie do skutku, otrzymamy zwrot sporej części kosztów sądowych. Szacuje się, że postępowanie mediacyjne bywa nawet sześciokrotnie tańsze od postępowania sądowego.

Więcej: Ewa Usowicz, Gazeta Prawna, "Prawo na co dzień", 23 listopada 2005