Zmiany w obowiązującym prawie

Z dniem 9 grudnia 2000 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 lipca 2000 r. nowelizująca przepisy kodeksu cywilnego [Dz. U. nr 74, poz. 857]. Na mocy noweli dodano do kodeksu cywilnego regulacje dotyczące umowy leasingu (księga trzecia - nowy tytuł XVII1 "Umowa leasingu": art. 7091-70918 kc), a także uzupełniono przepisy dotyczące umowy agencyjnej (art. 758-7649 kc).

Leasing

Umowa leasingu nie była dotychczas unormowana w kodeksie cywilnym, należała do tzw. umów nienazwanych. Nowela wprowadza nowe nazewnictwo w miejsce dotychczas stosowanych określeń: "leasingodawca" i "leasingobiorca", a mianowicie: "finansujący" i "korzystający". Zgodnie z definicją zawartą w art. 7091 k.c. przez umowę leasingu finansujący zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, nabyć rzecz od oznaczonego zbywcy na warunkach określonych w umowie i oddać ją korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, a korzystający zobowiązuje się zapłacić finansującemu w uzgodnionych ratach wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia rzeczy przez finansującego. Właścicielem rzeczy będzie więc przez cały czas trwania umowy finansujący.

Umowa leasingu musi być zawarta na piśmie, pod rygorem nieważności. Finansujący powinien wydać rzecz korzystającemu w takim stanie, w jakim znajdowała się ona w momencie wydania mu jej przez zbywcę (sprzedawcę). Nie będzie odpowiadał wobec korzystającego za przydatność rzeczy do umówionego użytku. Finansujący obowiązany jest wydać korzystającemu razem z rzeczą odpis umowy, jaką zawarł ze sprzedawcą (zbywcą), i odpisy innych posiadanych dokumentów dotyczących tej umowy, w szczególności odpis gwarancji otrzymanej od sprzedawcy albo producenta (art. 7094 kc). Finansujący nie odpowiada za wady rzeczy, chyba że powstały wskutek okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność.

Do głównych obowiązków korzystającego należy terminowe płacenie rat leasingowych. Poza tym korzystający obowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać jej konserwacji i napraw; jego też obciążają koszty związane z własnością lub posiadaniem rzeczy; na korzystającym spoczywa ew. ryzyko utraty rzeczy.

Wedle nowych przepisów zasadą jest, że w razie upływu terminu, na jaki umowa została zawarta, przedmiot leasingu wraca do jej właściciela, czyli finansującego, przy czym w umowie będzie można zastrzec, że po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu własność takiej rzeczy bez dodatkowych opłat przechodzi na korzystającego.

Nowych przepisów nie stosuje się do umów leasingu zawartych przed dniem wejścia w życie noweli, tj. przed dniem 9 grudnia 2000 r.

Umowa agencyjna

Nowelizacja wprowadza wiele przepisów wzmacniających pozycję agenta. W szczególności uzupełniono definicję umowy agencyjnej o zapis wskazujący na samodzielność agenta, który (zgodnie ze znowelizowanym art. 758 § 1 kc) przez zawarcie umowy agencyjnej zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, do stałego pośredniczenia, za wynagrodzeniem, przy zawieraniu z klientami umów na rzecz dającego zlecenie przedsiębiorcy albo do zawierania ich w jego imieniu.

Zmodyfikowano też przepisy dotyczące prowizji, określając, iż jest to wynagrodzenie zależne od liczby i wartości zawartych umów. Jeśli nie określono prowizji w umowie, należy się ona w wysokości zwyczajowo przyjętej. W razie niemożności ustalenia jej według tych zasad, agentowi należy się prowizja w odpowiedniej wysokości, uwzględniającej wszystkie okoliczności bezpośrednio związane z wykonaniem zleconych zadań. Przepisy wskazują też dokładnie, w jakim momencie agent nabywa prawo do prowizji, kiedy może żądać jej zapłaty, kiedy dający zlecenie musi przekazać mu dane o należnej prowizji, w jakich sytuacjach prowizja się nie należy.
Nowe przepisy bardziej szczegółowo regulują kwestię wypowiedzenia i wygaśnięcia umowy agencyjnej oraz obowiązek lojalności, przy czym wprowadzono zasadę, że obowiązek ten dotyczy obydwu stron umowy. Wprowadzono też możliwość ograniczenia przez strony na piśmie działalności zawodowej agenta mającej charakter konkurencyjny, na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej (nie dłuższy niż dwa lata od rozwiązania umowy).

Mimo, iż nowe przepisy zaczynają obowiązywać z dniem 9 grudnia 2000 r., do umów agencyjnych zawartych przed tym dniem będą stosowane dopiero po upływie roku od dnia wejścia w życie noweli, tj. z dniem 10 grudnia 2001 r.